یوم قہوہ مبارک
ہر سال انتیس ستمبر نوں یوم کافی منایا جاندا اے، اس لئی توساں سب نوں مبارک ہوئے، اونہاں نوں وی جہڑے کافی پیندے نیں تے اونہاں نوں وی جہڑے کافی پیدا کر رئے نیں۔ کافی برصغیر وچ تے نئیں پر دنیا دے بیشتر ملکاں وچ ایک محبوب مشروب اے، اسیں بر صغیر والے چاہ دے دلدادہ واں، کہیا جاندا اے کہ تیل توں بعد کافی دی تجارت سب توں وڈی تجارت اے، اسیں علم زا وچ اس موضوع تے تین قسطاں لکھ چکے آں، اے چوتھی تے آخری قسط اے، ایس آخری قسط وچ اسیں تفصیل نال دساں گے کہ کافی کتھے کتھے اور کنی مقدار وچ پیدا ہوندی اے۔

سازگار مقامات
بلند اور اچے مقام
کافی دی فصل اگان لئی بلند تے اچی زمین سازگار ہوندی اے، ٹھنڈی تے گلی آب و ہوا وچ کافی دا پھل آہستہ آہستہ تیار ہوکے اپنے اندر ذائقہ پیدا کردا اے، ایتھوپیا دے ملک وچ سطح سمندر توں 5000 فٹ (1500میٹر ) بلندی تے اگی کافی وچ تسی کجھ تیز ذائقے دی توقع کر سکدے او، برازیلی کافی 4000 فٹ بلندی تے اگائی جاندی اے، جدکہ 3000 فٹ دی اونچائی تے اگائی جان والی کافی کجھ پھکی تے بے مزہ جئی رہندی اے۔


پیداوار وچ کافی وقت لگدا اے
پودے توں لے کے کپ تک دا سفر اک طویل عمل توں گزردا اے، کافی بنان والے کافی دے جنگلی نما پودے توں پھل نکلن تک کوئی ڈھائی سال تک انتظار کردے نیں، پودے دے پہلے چھ مہینے سایہ دار نرسریاں وچ گزردے نیں، اس وقت انہاں نوں خاص سنبھال دی ضرورت ہوندی اے، آخری لیکن سب توں زیادہ محنت والا مرحلہ کٹائی دا اے، ایہدے پھل نوں اکثر ہتھ نال چنیا جاندا اے۔

موسمیاتی تبدیلی توں خطرہ
اک طرف کیفین والے مشروبات لئی دنیا دی طلب ودھ رئی اے پر دوجی طرف کافی دی صنعت لئی موسمیاتی تبدیلی دا خطرہ وی ودھ رہیا اے، ودھدا ہویا عالمی درجہ حرارت تے موسم دی بے قاعدگی، گرمی تے برسات دے موسم وچ تبدیلی اس پودے لئی تبائی اے، برازیل وچ 2050 تک 25٪ کافی اگان والی زمین شاید کافی کاشت کرن لئی موزوں نہ رئے۔

تھوک کافی دے تھیلے
پہلے اے ذکر کرنا ضروری اے کہ کافی تھوک منڈی وچ کس اکائی دے حساب نال تولی جاندی اے، روایتی طور تے کافی دیاں پھلیاں ذخیرہ کرن تے نقل و حمل لئی وڈیاں وڈیاں پٹسن دیاں بوریاں (باردانہ ) استعمال ہوندیاں نیں، ایک بوری وچ 60 کلو گرام ( 130پاؤنڈ) مال آندا اے، کافی لئی اس قسم دے تھیلے دی ابتدا برازیل توں ہوئی تے فیر اے عالمی معیار بن گیا، مثال دے طور تے کافی دی پیدا وار تے عالمی ادارہ خوراک دے اعدادو شمار 60 کلو گرام دے تھیلے وچ ظاہر کیتے گئے نیں، کجھ ممالک جداں کولمبیا وغیرہ 70 کلو گرام دی بوری وی استعمال کردے نیں۔ 60 کلو دی بوری نوں پلاسٹک، پولی پروپلین یا پولی تھیلین دے وڈے تھیلیاں وچ بدلن دا رواج پے رہیا اے، خاص طور تے برازیل وچ، پر اے پلاسٹک ماحول دوست نئیں اے۔

2025 /2026 دے اعدادو شمار دے مطابق کافی دا احوال مختلف ملکاں دے حساب نال درج ذیل اے۔

1: برازیل
کی تسی جاننا چاہندے او کہ تہاڈی پیالی وچ جہڑی کافی اے او کتھوں آئی اے؟ بہت زیادہ امکان اے کہ اے برازیل دی ہووے، اس لئی کہ جنوبی امریکہ دا اے ملک دنیا وچ کافی دا سب توں وڈا پیدا کار اے اس ملک نے 2025/26 وچ 63 ملین (6.3کروڑ) میٹرک ٹن کافی تیار کیتی، اے ملک دنیا دی کافی دی کل پیدا وار دا تقریباً 35.2 فیصد پیدا کردا اے۔
2: ویتنام
ویتنام دنیا دا دوسرا سب توں وڈا کافی پیدا کرن والا ملک اے، اس ملک نے 32 ملین تھیلے پیدا کیتے نے۔ اے دنیا دی کافی دی کل پیدا وار دا تقریبا 18 فیصد پیدا کردا اے۔

3: کولمبیا
کولمبیا دا کافی پیدا کرن دے حوالے نال دنیا وچ تیسرا نمبر اے، اے دنیا دی کافی دی کل پیدا وار دا تقریبا 12 فیصد پیدا کردا اے۔
انڈونیشیا 4:
کافی پیدا کرن دی دوڈ وچ انڈونیشیا دا چوتھا نمبر اے، اس نے 12.37 ملین تھیلے پیدا کیتے۔
انڈونیشیا دی اک کافی ' کوپی لواک ' مشہور تے بڑی مہنگی کافی ہوندی اے، اے ایک خاص قسم دی خوشبو دی وجہ توں زیادہ دلچسپ اے۔

ایتھے اک جانوردا ذکر کرنا ضروری اے، جنہوں انگریزی وچ سیویٹ، بنگلہ وچ باگداش تے انڈونیشین زبان وچ موسنگ کہندے نیں، پاکستان وچ اے جانور نئیں پایا جاندا، اے جانور لومڑی ورگا ہوندا اے، اوداں تے اے جانور گوشت تے سبزی وغیرہ سب کجھ کھاندا اے پر کافی دا پھل بیج سمیت کھا جاندا اے، فیر ایہدے فضلے نال ثابت بیج پیٹ توں باہر آجاندے نیں، فیر اے بیج توکے باریک پیس کے کافی تیار کیتی جاندی اے، اس دا مزہ ای کجھ ہور ہوندا اے تے خوشبو دے کیا کہنے۔

جانور دے حوالے ناں اس دی شروعات دی تفصیل کجھ اس طرح اے کہ سولہویں تے سترھویں صدی وچ انڈونیشیا پرتگالی، ڈچ تے انگریز قوم دی نو آبادی سی، نو آبادکار چاہندے سن کہ مقامی لوک انہاں لئی کافی اگان، مقامی لوک پھل جمع کردے ہوئے کجھ پھل زمین تے سٹھ کے چھڈ جاندے سی، تاکہ بعد چ اپنے پین لئی وی کافی تیار کر سکن، پر جانور موسنگ انہاں پھلاں نوں کھا جاندا سی، پھل دا گودا ہضم ہو جاندا تے ثابت بیج فضلے دے نال باہر آ جاندے سی، اے لوک بیجاں نوں جمع کر کے پیس کے کافی تیار کر دے سن، اس طرح ایک مزے دار کافی نے وجود پایا، البتہ کجھ لوک اس فضلے نوں جمع کرنا نامناسب سمجھدے سن، خیال رئے کہ موسنگ دے فضلے چوں جہڑی خوشبو آندی اے او ایک کیمیائی مادے دی وجہ توں ہوندی اے۔

ایتھوپیا 5:
اس توں بعد ایتھوپیا دا نمبر آندا اے، جہڑا کافی پیدا کرن دے حوالے نال افریقی ملکاں چوں پہلے نمبر تے اے، ایتھوپیا نیں 11.56 ملین تھیلے پیدا کیتے، اے دنیا دی کل پیدا وار دا 6.5فیصد بندا اے۔

یوگنڈا 6:
کافی پیدا کرن دی دوڑ وچ افریقہ دا اک ہور ملک یوگنڈا اے، اس نیں 11.56 ملین تھیلے پیدا کیتے، اے کل عالمی پیدا وار دا 4 فیصد بندا اے۔

بھارت 7:
بھارت ایشیا وچ کافی پیدا کرن والا دوسرا وڈا ملک اے، اس نیں 6.43 ملین کافی دے تھیلے پیدا کیتے، اے عالمی کافی دی پیداوار دا 3.6 فیصد اے۔

ہونڈوراس 8:
وسطی امریکہ وچ پہلے نمبر تے آن والا ملک ہونڈراس اے، اس نیں 5.53 ملین تھیلے کافی پیدا کیتی، اس طرح اس ملک نیں دنیا نوں 3.1 فیصد کافی فراہم کیتی۔

9: پیرو جنوبی امریکہ دے ملک پیرو نیں اس سال 2.7 ملین کافی دے تھیلے پیدا کیتے، جہڑا دنیا دی کل پیدا وار دا 2.7 فیصد اے۔

10: میکسیکو :
شمالی امریکہ دا اے ملک وی کافی پیدا کرن دی دوڑ وچ شامل اے، اس سال اس ملک دی پیداوار دنیا دی کل پیداوار دے اعتبار نال 2.3 فیصد رئی۔

درج ذیل وچ دتے گئے مختلف ممالک دے اعدادوشمار 2022 دے نیں۔
11: جمہوریہ وسطی افریقہ 316 ہزار تھیلے
12: گوئٹے مالا 225 ہزار تھیلے
13: گنی 200
14: لاوؑس 178
15: نکارا گوا 143
16: چین 108
18: آیوری کوسٹ 91
19: کوسٹا ریکا 79
20: تنزانیہ 63
21: کونگو 62
22: وینیزویؑلا 56
23: مڈاگاسکر 49
24: کینیا 49
25: پاپوا نیو گنی 45
26: ایل سلواڈور 32
27: یمن 30
28: فلیپین 30
29: راوانڈا 27
30: کمبوڈیا 24
31: بولیویا 24
32: ڈامینکن رپبلک 23
33. ٹوگو 23
33. انگولا 20
34. تھایؑ لینڈ 17
35. پناما 12
36. مالاوی 11

شتاب کافی دی حقیقت کی اے؟
شتاب (انسٹینٹ) کافی دے بارے وچ اسیں پہلے وی لکھ چکے آں، ہون مزید کجھ تفصیلات حاضر نیں۔
کیرن فریڈریک سن لکھدے نیں کہ شتاب کافی تے عام کافی وچ کی فرق اے؟ تے شتاب کافی آخر ہے کی اے؟
شتاب کافی عام کافی دے مقابلے چ جلد تیار ہو جاندی اے، سستی تے آسان اے، ایہ صفوف دی شکل چ ہوندی اے، بس تتے پانی وچ پان دی دیر اے، جداں اسیں چاہ پکاندے آن۔
شتاب کافی وی کافی دے ثابت پنے ہوئے بیجاں توں بندی اے، انہاں بیجاں نوں موٹے پیس کے خشک کر لیا جاندا اے، جدوں اس صفوف نوں گرم پانی وچ پاندے نیں تے بس کافی تیار ہو جاندی اے۔
شتاب کافی کداں بندی اے؟
شتاب کافی دا صفوف بنان دے دو طریقے نیں، ایک پھوار نوں خشک کرن دا عمل، تے دوسرا کافی دی برف جماکے خشک کرنا۔
1: پھوار نوں خشک کرن دے عمل وچ گرم کافی نوں تقریباً 480 ڈگری فارن ہائیٹ گرمائش تے ابال کے، اوس دی پھوار نوں ایک گرم توے تے پایا جاندا اے، جدوں کافی توے نال ٹکراندی اے تے پانی بخارات بن کے اڑ جاندااے تے کافی خشک ہو کے ریزہ ریزہ بچ جاندی اے۔
2: کافی دی برف جما کے خشک کرنا زیادہ عام اے، کافی دا پانی ملا کے ایک محلول بنایا جاندا اے، جیس نوں 20 ڈگری فارن ہائیٹ تک ٹھنڈا کیتا جاندا اے، تاکہ اے مکمل برف نا بن جائے، اس توں بعد اس پلپلی برف نوں منفی40 ڈگری فارن ہائیٹ دے درجہ حرارت تے ایک پانڈے یا پیپے وچ مزید ٹھنڈا کیتا جاندا اے، اس وجہ توں منجمد کافی دی سل بن جاندی اے، فیر اس نوں چورا چورا کر دتا جاندا اے، تے خشک کرن والے برتن چ منتقل کر دتا جاندا اے، جتھے برف بخارات بن کے اڑن توں بعد شتاب کافی تیار ہو جاندی اے۔

شتاب کافی وچ کیفین کنی ہوندی اے؟
شتاب کافی وچ عام کافی دے مقابلے ولچ کٹ کیفین ہوندی اے، جہڑی انہاں لوکاں لئی فائدے مند ہو سکدی جہڑے کٹ کیفین پسند کردے نیں، شتاب کافی دی ایک پیالی وچ 30 توں 90 ملی گرام دے درمیان کیفین ہوندی اے، جد کہ عام کافی وچ 70 توں 140 ملی گرام دے درمیان کیفین ہوندی اے۔
شتاب کافی دا ایک ممکنہ منفی پہلو اس دی کیمیائی ساخت اے، اس وچ ایکریلامائیڈ ایک نقصان دہ کیمیائی مادہ ہوندا اے، جہڑا کافی دے بیج پنن دے دوران بندا اے، شتاب کافی وچ اے مادہ عام کافی دے مقابلے چ دو گنا تک ہو سکدا اے، اس مادے وچ اعصابی نظام نوں نقصان پہنچان تے کینسر دے خطرے نوں ودھان دی صلاحیت اے، بشرطیکہ کہ زیادہ مقدار وچ استعمال کیتی جائے، البتہ تحقیق توں ثابت ہویا اے کہ شتاب کافی وچ اس دی مقدار بہت کٹ اے جو نقصان دہ نئیں ہوسکدی۔

شتاب کافی دے ابتدائی نسخے
مارک پینڈر گاسٹ اپنی کتاب 'آکسفورڈ کمپینین ٹو امریکن فوڈ اینڈ ڈرنک' وچ لکھدے نیں کہ شتاب کافی دے ابتدائی نسخے 1771 دے نیں۔
فیر 19ویں صدی دے آخر وچ گلاسکووچ ایک فرم نے 'کیمپ کافی' نام دی کوئی شے ایجاد کیتی، ایہ پانی، چینی، کافی تے چکوری (ایک کثیر الفوائد بوٹی ) دا مرکب سی، عام صارفین لئی کیمپ کافی دا ایہ نسخہ 1800 دی دہائی دے وسط توں آخر تک برطانیہ دی خوردہ مارکیٹ وچ آیا۔
ریاستہائے متحدہ امریکہ وچ شتاب کافی دا سب توں پرانا ذکر خانہ جنگی دے دوران ملدا اے، جدوں فوجی اپنی توانائی نوں ودھان دے ایسے طریقے لبھن ڈئے سن جہڑے سہولت نال جنگ دے دوران استعمال کیتے جاسکن۔
سان فرانسسکو وچ 1800 ء دے وسط چ جیمز فولگر تے اودھیاں پتراں نیں ایک کافی دی کمپنی بنائی، فولگر نیں شروع چ ڈبے چ بند بیج ویچنا شروع کیتے، خاص طور تے سونا دوڑ ' گولڈ رش' دے زمانے وچ کان کناں نوں اپنی طرف متوجہ کیتا۔

شتاب کافی تجارتی طور تے دستیاب
ڈریو اینگر لکھدے نیں کہ اس توں بعد ایہ کمپنی ریاستہائے متحدہ امریکہ وچ کافی دے دو مقبول ترین برانڈاں وچوں ایک بن گئی۔
دوسرا میکسویل ہاوس سی، اگر چہ انہاں دواں کمپنیاں نیں دوسری جنگ عظیم توں بعد تک شتاب کافی متعارف نئیں کروائی سی، پر انہاں نیں اپنی پسی ہوئی کافی دے بیجاں نال پین لئی کافی بنانا آسان کر دتا سی۔

1906 وچ سائرس بلینک صفوف کافی نوں پرچوں دیاں دکاناں تک لے آئے، 1910 وچ جارج واشنگٹن (امریکی صدر نئیں) نامی ایک یورپی تارک وطن پکی ہوئی کافی توں کافی دے زیرے نوں بہتر کیتا تے متحدہ امریکہ وچ پہلی وراں تجارتی پیمانے تے شتاب کافی متعارف کروائی، ایس توں بعد پین لئی بنان وچ سہولت دی وجہ توں اے کافی پہلی جنگ عظیم دے دوران مشہور ہوئی۔
شتاب کافی وچ اگلی وڈی بہتری 1938 وچ آئی، جدوں نیسلےنیں نیسکیفے دا آغاز کیتا، انہوں مینار نما تندوراں وچ مائع کافی چھڑک کے چشک کر کے بنایا گیا سی، ہون ایہ بازار و چ سب توں مقبول شتاب کافیاں وچوں ایک اے، آ سمجھو کہ نیسکیفے نیں 2012 وچ شتاب کافی دے وکری دے 74 فیصد تے قبضہ کر لیا سی۔
شتاب کافی وچ عام کافی دےبہت سارے فائدے برقرار رہندے نیں، اس چ بہت سارے اینٹی آکسیڈنٹ (مائع تکسیڈ) ہوندے نیں، تجربات توں پتا چلدا اے کہ ایہ دماغی افعال نوں بہتر بناندا اے تے نظام انہظام نوں چنگا کردا اے، کافی پین والیاں وچ بعض اعصابی بیماریاں جداں الزائمر تے پارکنسنز دے پیدا ہون دے امکان وی بہت کٹ ہوندے نیں، تے انہاں نوں ذیابیطس تے جگر دے سرطان دا خطرہ وی کٹ ہوندا اے۔

عالمی سطح تے شتاب کافی دی مقبولیت
شتاب کافی دی مانگ عالمی سطح تے ودھ رئی اے، چین وچ خاص کر کے، اس وقت چین شتاب کافی دی چوتھی وڈی عالمی منڈی اے۔
چاہے توانوں شتاب کافی پسند ہوئے یا نا ہوئے، اس چ کوئی شک نئیں ایہ اصلی کافی اے، تے یقینی طور تے اس دا بنانا عام کافی دے مقابلے وچ زیادہ آسان اے۔

حاشیہ
کوئی وی ملک جہڑا کسے وی قسم دی سالانہ 1000 بوریاں توں زیادہ کافی پیدا کردا اے، اوس نوں کافی پید اکرن والا ملک سمجھیا جاندا اے۔
ہر سال 29 ستمبر نوں یوم کافی منایا جاندا اے۔
اس مضمون دی تیاری لئی تلے دتیاں گیئاں وبگاہواں توں مدد لئی گئی اے۔

https://coffeeofthenorth.org/top-10-coffee-producing-countries-in-the-world/

Wikipedia

https://www.britannica.com/topic/coffee

https://www.ncausa.org/About-Coffee/What-is-Coffee

20 Fun Facts About Coffee - Coffee Informer