نیلسن منڈیلا نسلی امتیاز دے خلاف ڈٹ کے بولیا
نیلسن منڈیلا مشہور آذادی دے متوالیاں وچوں اک اے ، اس نے اپنی ساری زندگی نسل پرست طاقتاں دے خلاف لڑن وچ گزاردتی تے اپنے ملک جنوبی افریقہ نوں آزادی دوائی ۔ نیلسن منڈیلا 18 جولائی 1918 وچ پیدا ہوئے ، اوہناں دا والد مقامی قبیلے دا سرکردہ رہنما سی ، منڈیلا نوں بچپن وچ پیار نال 'رولیہلاہلا' دے نام نال بلایا جاندا سی ،اوہناں دی زبان دے وچ ایدا مطلب شرارتی اے ، اوہناں دا انتقال 5 دسمبر 2013 نوں جوہانسبرگ وچ ہویا ۔
1964 چ اوہناں تے مقدمہ چلیا ،استغاثہ نے موت دی سزا منگی پر جج نے عمر قید دی سزا لکھ دتی۔ اوہ 1977 وچ رہا ہو گیا ، پر اس عرصے دے دوران اوہناں دی والدہ تے اک بچہ فوت ہو گیا سی ، ایتھے اسیں اوہناں دی مشہور تقریر پیش کرنے آں ، جہڑی اوہناں نے 1964 چ عدالت وچ اپنا تے اپنی پارٹی دا دفاع کردے ہوئے کیتی سی ۔
میرے معزز جج ! میں پہلا ملزم آں ۔
میں گریجویشن کیتا ہویا اے ، تے کئی سال تک جوہانسبرگ وچ وکالت وی کردا ریا واں ، اوتھے میں اس مقدمے دے اک ہور ملزم مسٹر اولیور ٹامبو دے نال مل کے کم کیتا ،میں اک سزا یافتہ قیدی آں ،تے پنج سال دی قید کٹ ریا واں ،اے سزا مینوں بغیر اجازت ملک چھڈن تے 1961 دے آخر وچ لوکاں نوں ہڑتال کرن تے اکساون دے وجہ توں دتی گئی سی ۔
میں فوری طور تے اعتراف کرداہاں کہ میں اوہناں لوکاں چوں اک ساں جنہاں نے "امکونتو وے سیزوے" دی تشکیل چ حصہ لیا، تے میں اگست 1962 چ اپنی گرفتاری تک ایہدے معاملات چ نمایاں کردار ادا کیتا۔ جہڑا بیان میں دین جا رہیا واں، میں سرکاری گواہاں ولوں پیدا کیتے گئے غلط تاثر نو دور کرن دی کوشش کراں گا ۔ دوجیاں گلاں دے نال نال میں ایہ وی واضح کراں گا کہ ثبوتاں وچ ذکر کیتے گئے کجھ کم "امکونتو وے سیزوے" دے ذریعہ نئیں کیتے گئے تے ناہی کیتے جا سکدے نیں ۔
میں افریکن نیشنل کانگریس دے نال تعلقات تے انہاں دوناں تنظیماں دے معاملات وچ اپنے ذاتی کردار اتے وی روشنی پاواں گا ،میں کمیونسٹ پارٹی دے کردار دا وی ذکر کراں گا ۔
انہاں ساریاں گلاں دی مناسب وضاحت لئی مینوں اے دسنا پئے گا کہ 'امکونتو 'دے مقاصد کی سن ،ایہناں مقصداں دے حصول لئی اس نے کہڑے طریقے تجویز کیتے؛ تے ایہ طریقے کیوں اپنائے گئے۔ میں ایہہ وی دساں گا کہ میں ایہناں تنظیماں دیاں سرگرمیاں وچ کویں شامل ہویا؟
شروع ای چ میں ایہ بیان کرنا چاہنا واں کہ ریاست ولوں اپنے ابتدائی بیان چ جو تاثر دتا گیا اے کہ جنوبی افریقہ دی جدوجہد بیرونی افراد یا کمیونسٹاں دے زیر اثر اے، بالکل غلط اے ، میں جو کجھ وی کیتا اے، چاہے اوہ اک فرد دے طور تے ہووے یا اپنے لوکاں دے رہنما دے طور تے، اوہ جنوبی افریقہ چ اپنے ذاتی تجربات تے اپنے فخر توں بھرپور افریقی پس منظر دی بنیاد تے کیتا ،ناکہ کسے بیرونی شخصیت دے ایجنڈے تے ۔
اپنے بچپن چ میں ' ٹرینسکے ' وچ اپنی قوم دے بزرگاں توں اونہاں دے پرانے زمانے دیاں کہانیاں سندا ساں ،انہاں کہانیاں وچ میرے آباؤ اجداد دیاں او جنگاں وی شامل سن جہڑیاں اونہاں نیں اپنے وطن دے دفاع وچ لڑیاں سن ۔
ڈنگانے ، بامباتھا ہنٹسا،ماکانا،سکنگاتھی ،دالاسیلے ، موسہوشوئے تے سیکھو خونے او نام نیں جنہاں نوں پوری افریقی قوم دے فخر تے شان دے طور تے سراہیا جاندا اے ۔اوس وقت مینوں آس سی کہ اگر زندگی مینوں اپنے لوکاں دی خدمت کرن دا موقع دئے گی تے میں اوہناں دی آزادی دی جدوجہد وچ اپنا معمولی جیا حصہ پا واں گا ۔ ایہ جذبہ اس معاملے وچ میرے خلاف لگے الزاماں دے سلسلے وچ میرے سارے کماں دی بنیاد رہیا اے ۔
ایہ گل آکھن توں بعد میں فوری طور تے کجھ تفصیل نال تخریب کاری دے سوال دی گل کراں گا ، اجے تک جو کجھ عدالت دے سامنے پیش کیتا گیا اے، اس وچ کجھ گلاں سچیاں نین تے کجھ چھوٹھیاں نیں، تاہم میں اس گل توں انکار نئیں کردا کہ میں تخریب کاری دی منصوبہ بندی کیتی سی۔ میں ایہدی منصوبہ بندی لاپرواہی دی جذبے نال نئیں کیتی ، تے نہ ای مینوں تشدد نال کوئی محبت اے ، بلکہ میں اے فیصلہ اک پرسکون تے سنجیدہ جائزے توں بعد کیتا ،اے فیصلہ کئی سالاں توں گوریاں دی طرفوں میریاں لوکاں تے ظلم ، استحصال تے ظلم دیاں پالیسیاں دے نتیجے وچ پیدا ہون والی سیاسی صورتحال تے مبنی سی ۔
میں اس گل دی کھلی تردید کرداں آں کہ 'امکونتو 'ان تمام تر کاروائیوں دی ذمہ دار اے ،اے کاروائیاں واضح طور تے تنظیم دی پالیسی توں باہر نیں ، مگر انہاں کاروائیاں نوں ساڈھے خلاف فرد جرم وچ شامل کیتا گیا اے ،مینوں نئیں پتا کہ ایہ کاروائیاں کس نیں کیتیاں نیں ۔ بہر حال اس قسم دیاں کاروائیاں تنظیم دی جانب توں نا منظور کیتیاں گئیاں نیں تے نا کیتیاں جا سکدیاں نیں ۔ اس موقع تے میں مختصرا تنظیم دی بنیاد تے اس دی پالیسی دا ذکر کرنا چاہندا واں ۔
میں پہلاں وی دس چکیا ہاں کہ میں "امکونتو" دی بنیاد رکھن والیاں وچ شامل ساں ، میں تے میرے ساتھیاں نے دو وجوہات دی بنا تے ایس تنظیم دی بنیاد رکھی۔ پہلی وجہ ایہ سی کہ ساڈا خیال سی کہ افریقی لوکاں دی طرفوں حکومتی پالیسیاں دے نتیجے دے طور تے تشدد ناگزیر ہو گیا سی ، تے جے ذمہ دار قیادت اوہناں دے جذبات نوں منظم کرن تے قابو کرن لئی فراہم نا کیتی گئی ، تے دہشت گردی دے واقعات ہون گے ، جہڑے ملک دی مختلف نسلاں دے درمیان اینی شدت دی نفرت تے دشمنی پیدا کر دے ، جہڑی جنگ توں وی زیادہ خطرناک ہوندی ۔
دوجی وجہ ایہ سی کہ اسیں سمجھ لیا سی کہ تخریب کاری توں بغیر افریقی عوام کول گوریاں دی بالادستی دے اصول دے خلاف اپنی جدوجہد جتن دا کوئی طریقہ نئیں سی ۔ اس اصول دے خلاف پرامن تے قانونی مخالفت دے تمام راستے قانون سازی دے ذریعہ بند کر دتے گئے سن ، تے سانو ں اس پوزیشن وچ کھڑا کر دتا گیا سی جتھے سانو ں یا تے اپنی کمتر حیثیت نو ں ہمیشہ لئی قبول کرنا پينا سی یا حکومت د ی نافرمانی کرنا پینی سی ۔ اسیں حکومت دی نافرمانی دی راہ چنی ، پہلے اسیں تشدد دا سہارا لئے بغیر قانون توڑ دتا؛ لیکن جدو‏ں اس طریقہ کار نو‏‏ں وی غیر قانونی قرار دتا گیا تے حکومت نے اپنی پالیسیاں د‏‏ی مخالفت نو‏‏ں کچلن لئی طاقت استعمال کرنا شروع کردتی ،تے فیر اسیں تشدد دا جواب تشدد نال دین دا فیصلہ کیتا ۔
پر اسیں جہڑا تشدد دا رستہ اختیار کیتا اوہ دہشت گردی نئیں سی ، اسیں جنہاں نے "امکونتو" دی بنیاد رکھی، سارے افریقی نیشنل کانگریس دے رکن ساں، تے ساڈے پچھے سیاسی مسائل دے حل لئی اے این سی دی عدم تشدد تے مذاکرات دی روایت موجود سی ۔ ساڈا خیال سی کہ جنوبی افریقہ اوہناں سارے لوکاں دا اے جہڑے ایتھے دے مستقل باشندے نیں ، کسے اک گروہ دا نئیں، چاہے اوہ کالے ہون یا گورے ، اسیں نسلی جنگ نئیں چاہندے ساں تے آخری حد تک ایس توں بچن دی کوشش کردے رئے ، جے عدالت نوں ایس بارے چ کوئی شک ہووے تے ساڈی تنظیم دی پوری تاریخ اس گل دی تصدیق کرے گی ،تے ایہ گل اودوں ہور وی واضح ہو جائے گی جدوں میں بعد وچ اوہناں حکمت عملیاں دا ذکر کراں گا جہڑیاں "امکونتو" نے اپنائیاں سن ۔ اس لئی میں افریقی نیشنل کانگریس دے بارے چ کجھ کہنا چاہنا واں ۔
(جاری رہوے گا)