شراب: سواد لواں یاں عذاب لواں

مترجم شبیر نازش
اسلام وچ شراب منع اے، ایہدے توں دور رہن لئی اللہ تے اوہدے رسول نے سختی نال آکھیا اے۔ جے اسیں شراب دی حقیقت جاننا چاہیے تے تریخ دے اوہناں پکھاں نوں کھنگالیے تے سانوں پتا چلدا اے پئی شراب سب توں پہلاں مشرقی یورپ وچ کوہِ قاف دے علاقے دے ملک جارجیا وچ کوئی 7000 توں 5000 ورھے ق م پہلاں کڈھی جاندی سی ، ایہدے توں پہلاں ہور کتھے کڈھی جاندی سی ایہدا ثبوت اجے تک نئیں آیا۔ ادوں توں ای انسان ’انگور دی دھی‘، یاں ساڈے حساب نال ’ام الخبائث‘ دے عشق وچ پیا ہویا اے۔ سانوں کئی واری تریخ وچ ملدا اے پئی کوئی بوہتی شراب پین نال یاں تے کسے کم دا نئیں رہیا یاں جان گوا بیٹھا۔ اسیں اخباراں وچ وی ویلے کویلے شراب دے کارنامے پڑھدے ای رہندے آں۔ برّصغیر وچ ایہدے متعلق خبراں وچ جیہڑی سب توں بوہتی ڈرا دین والی خبر ہوندی اے اوہ اے زہر والی شراب پین نال انھاں ہوگیا۔ مغربی ملکاں وچ شراب کھلے عام پیتی جاندی اے، تے بعض موقعیاں تے تاں روڑھی جاندی اے۔ پر ایہہ وی حقیقت اے پئی اوتھے دھت ہون والیاں نوں چنگی نظر نال نئیں ویکھیا جاندا۔ تے اوہ لوک جیہڑے نت شراب پی کے دھت ہوجاندے نیں اوہناں توں لوک کنی کترانا شروع کردیندے نیں۔

آئوویکھدے آں پئی ایس سلسلے وچ طبّی ماہر کیہ کہندے نیں، خاص کر مغربی ملکاں دے:
معدے تے آندر دی ماہر لکشمی لٹیمر لکھدیاں نیں ، شراب دے شونقی ایہہ سچائی سننا ای نئیں چاہندے پئی شراب ساڈے جثے نوں نقصان پہنچاندی اے، ساڈے دماغ تے، دل تے، تے ڈکن والے نظام تے۔ اک معدے تے آندراں دے ماہر دی حیثیت نال میں تفصیل نال دس سکدی آں پئی الکحل کیویں ہاضمے نوں تباہ کر سکدی اے۔ ہاضمے دے نظام وچ غذا والی نالی، معدہ، لبلبہ، جگر تے وڈی آندر شامل نیں۔ ایتھے میں ایہہ گل بوہت تشویش دی دسدی چلاں پئی اج کل نوجوان شراب ول وڈی تعداد وچ آ رہے نیں۔ میرے نویں مریضاں وچ ۳۰ ورھیاں دے لوک بوہت شامل ہوئے نیں۔

انج تے الکحل کسے وی مقدار وچ پیتی جاوے اوہ معدے دی صحت نوں کئی طریقیاں نال تباہ کرسکدی اے، تے نتیجہ بوہت بھیڑا ہو سکدا اے۔ امریکا وچ شراب پینا کوئی بری گل نئیں سمجھی جاندی تے اوتھے دے صحت دا خیال رکھن والیاں نے اک معیار دتا اے پئی کنی مقدار پین وچ کوئی حرج نئیں۔ جیہڑا معیار اے اوہدے حساب نال 12 اونس بیئر، 5 اونس شراب یاں 8 اونس شرابِ شعیرہ (مالٹ) نوں اک دن دی محفوظ خوراک دسیا جاندا اے۔ غذا دے اصولاں دے مطابق مرد اک دن وچ اتے دتے گئے اونساں دیاں ودھ توں ودھ دو خوراکاں لے سکدے نیں تے عورتاں اک دن وچ اک خوراک توں ودھ ایہنوں ہتھ نہ لان۔ ایس حساب نال مرد اک ہفتے وچ صرف 14 خوراکاں تے عورتاں ست توں ودھ نہ لین۔

الکحل نال جڑے ہاضمے دے مسئلے:
1. جگر دیاں بماریاں: موٹا جگر، جگر وچ چربی دے ودھ جان نال انج ہوندا اے۔ ایہہ علاج دے قابل ضرور اے، پر ایہدے تے توّجہ نہ دتی جاوے تے ایہہ سوج دی وجہ بن سکدی اے۔ موٹے جگر دیاں دو قسماں نیں، اک دا الکحل نال کوئی تعلق نئیں تے دوجی الکحل دی زیادتی دی وجہ توں ہوندی اے۔ ایہناں دونہاں حالتاں وچ التہابِ جگر (ہیپاٹائٹس) ممکن اے۔ پر خیال رہوے پئی الکحل دی زیادتی دی وجہ توں ہون والا التہاب جگر بوہت وگڑ سکدا اے۔ تے چلدے رہن دی صورت وچ ایہہ جگر تے جھریٹھاں پا سکدا اے۔ جے جگر دی سطح تے آن والیاں جھریٹھاں تے زخم بوہتے وگڑ جان تے ایہہ مرض لاعلاج بن سکدا اے۔ صلابت جگر، یعنی جگر دا چھوٹا تے بے ڈول ہو جانا (انگریزی وچ ایہنوں سرہوسس کہندے نیں)، وجہ بن دی اے خون وچ لوتھڑے بنن دی، یرقان، معدے وچ خون رسن دی تے جگر دے کم چھڈن دی۔ ایہہ طے اے پئی زخمی جگر اپنا کم پورا نئیں کر سکدا۔
تہاڈا کوئی وی عضو جیہدے وچ مستقل سوج اے اوہدے وچ سرطان دا خطرہ ودھ سکدا اے۔ تے جگر دے معاملے وچ، جے سوج چل رہی اے تے صلابت جگر ہو جاندا اے، تے جگر دے سرطان دا خطرہ بوہت ودھ جاندا اے۔ ہن جے علاج دی گل کریئے تے بوہتے صلابت جگر تے جگر دے سرطان دے مریض جگر دی سرجری دے اہل ہو سکدے نیں۔ (پر سرجری اک تے بوہت کجھ طبّی مشکلات دے بعد ہو سکدی اے ایہدے علاوہ جے اج 2023 وچ لاگت لائی جاوے تے کوئی ۳۰ توں ۵۰ لکھ پاک روپے وچ ہوندی اے) جگر دے سرطان دے دوجے علاج وچ مناعتی علاج (انگریزی وچ امیونو تھراپی)، شعاعواں نال علاج (ریڈی ایشن تھراپی) تے ہدفی دوائیاں نال علاج تے کیمیائی علاج شامل نیں۔
2. لبلبے دی سوج: لبلبہ ہاضمے دے خامرے (انزائم) بناندا اے جیہڑے غذا نوں توڑن وچ مدد دیندے نیں۔ لبلبہ انسولین وی بناندا اے جیہڑی خون وچ شکر دی سطح نوں قابو وچ رکھدی اے۔ الکحل دا استعمال لبلبے وچ سوج تے زخم دا باعث بن دا اے۔ لبلبے دی سوج علاج دے قابل اے۔ پر، الکحل دا بوہتا استعمال ویلے دے نال نال اک ایہو جہی حالت پیدا کر سکدا اے جیہڑی لگاتار یاں وار وار سوج تے زخم دی وجہ ہووے، تے ایہہ ہمیش لئی لبلبے دی سوج دی وجہ بن سکدا اے تے ایہدے نتیجے وچ لبلبہ ٹھیک طرحاں کم نئیں کر سکدا۔ ہمیش لئی لبلبے دی سوج لاعلاج ہوندی اے۔ علاج شراب پینا چھڈن تے علامتاں تے توجّہ رکھن وچ اے، جیویں جے پیڑ ہو رہی اے تے اوہنوں ختم کرن لئی دوا دینا۔ جے لبلبہ خوراک نوں توڑن لئی کافی خامرے پیدا نئیں کر رہیا اے، تے مریضاں نوں ’لبلبہ خامریاں‘ دیاں گولیاں کھلائیاں جاندیاں نیں۔
لبلبے دی (پرانی) سوج ذیابیطس لیا سکدی اے تے لبلبے دے سرطان دے خطرے نوں ودھا سکدی اے۔
3. غذا والی نالی دے مسئلے: الکحل دا استعمال غذا والی نالی (جیہڑی سنگھ توں معدے تک دوڑدی اے) وچ بوہت سارے مسئلیاں دی وجہ بن سکدا اے۔ الکحل غذا والی نالی دے تھلویں حصّے وچ عاصرہ (اک گول عضلہ جیہنے نالی نوں گھیریا ہوندا اے تے لوڑ دے مطابق نالی نوں کھل بند کردا اے) نوں متاثر کر سکدا اے، جیہدے نتیجے وچ معدے توں غذا والی نالی وچ بوہتا تیزاب اپڑ سکدا اے۔ غذا والی نالی وچ تیزاب توں بچن دا کوئی انتظام نئیں ہوندا جیویں معدے وچ اک لعابی جھلّی ہوندی اے جیہڑی تیزاب توں معدے دی حفاظت کر دی اے، ایس لئی ایہہ تیزاب جلن تے پیڑ دی وجہ بن دا اے۔ ایہہ تیزاب دا جزر(ایسڈ رفلیکس) ہوندا اے۔ ویلا لنگھن دے نال، تیزاب دا جزر بوہت بھیڑے مسئلیاں دی وجہ بن سکدا اے تے سرطان کر سکدا اے۔
غذا والی نالی دے سرطان دیاں دو قسماں نیں۔ اک فلسی (چھل والی) خلیے دا سرطان، ایہدا تعلّق شراب تے تمباکو پین نال اے۔ تے دوجا اے غدود والی جھلّی دا سرطان جیہڑا شراب دے استعمال نال نئیں ہوندا۔ غذا والی نالی دے سرطان دے علاج وچ جراہی، شعاعواں مار کے تے کیمیائی علاج شامل نیں۔ کل غذا والی نالی دے سرطان دے مریضاں وچوں ویکھیا گیا اے پئی صرف 20 فیصد پنچ ورھے کڈھ سکدے نیں۔
4. وڈی آندر دا سرطان: وڈی آندر دے سرطان دی شرح وچ ودھا ہو رہیا اے، تے چھوٹی عمر والیاں وچ وی ایہدی تشخیص ہو رہی اے۔ ایہو وجہ اے پئی ہن لوکاں نوں مشورہ دتا جا رہیا اے پئی 50 دے بجائے 45 ورھیاں دی عمر وچ اپنا معائنہ کروان۔ انج ایہہ رجحان حیاتی دے ڈھنگ تے ماحولیاتی عملاں دی وجہ توں سامنے آیا اے۔ اسیں ایہہ وی جان دے آں پئی الکحل دا استعمال وڈی آندر دے سرطان دا خطرہ ودھاندا اے۔ سرطان دے متعلق رضاکار تنظیماں شراب توں مکمل پرہیز دا دس دیاں نیں، پر اجے وی جیہڑے لوک کہندے نیں پئی، چھٹتی نہیں ہے منہ سے یہ کافر لگی ہوئی، اوہ سمجھ لین پئی اوہناں دے سامنے آن والا ہر جام اوہناں نوں وڈی آندر دے سرطان ول لے جا رہیا اے۔
5. معدے دی لعاب والی جھلّی تے سوج: بھانویں الکحل ایس سوج تے ورم دی مڈھلی وجہ نئیں اے، پر بوہتی الکحل لعاب والی جھلی تے سدھا سانواں زہر دا اثر پاندی اے، جیہڑا پیڑ تے اپھارے دی وجہ بن سکدا اے، تے ایہہ معدے وچ نسور دی وجہ بن سکدا اے۔
شراب گھٹ کر دین نال کجھ فیدا تے ہو سکدا اے، پر ایہہ وی ٹھیک اے پئی لگاتار پین وچ خطرے ای خطرے نیں، تے خطرہ ودھدا ای جاوے گا، علاج اوکھے توں اوکھا تے مہنگا ہوندا جاوے گا۔ لکشمی لٹیمر لکھدیاں نیں، ’میں اپنے مریضاں نوں ایہو کہواں گی پئی شراب توں جناں دور ہو سکدے نیں ہو جان، جے بند کرن وچ اوکھ ہووے تے اپنے ڈاکٹر نال ملن۔‘
ویکھیا تسیں پئی مغرب دے ڈاکٹر حضرات شراب بارے کیہہ کہندے نیں۔ سانوں مسلماناں نوں تے پہلاں ای ہدیت آ چکی اے۔
پنجابی لپی انتر: