نوکیں سال مرادبات

یمین الاسلام زبیری
مترجم عزیز اللہ بنوری
پہ ما سال یا سال ما آئی ءَ ھر نام ءَ بہ دئیں چو زندگیں ءُ ساہ داریں شخصیتے ءَ اِنت۔ نوکیں سال کہ کیت گڑا ما آئی ءَ سک سرجمیں رنگے ءَ وش آتک کنیں؛ ءُ ما گندیں کہ گوزوکیں سال راجدپتر ءِ مٹی ءِ تہا گار ءُ بیگواہ اِنت، مرگ ءَ اِنت، آئی ءِ نبض کم کم ءَ ڈوبگ ءَ اِنت۔ ہما گرمائش ءَ گوں ما نوکیں سال ءَ وش آتک کنیں، ما گوزوکیں سال ءِ واستہ ہمے شدیدیں احساساتاں پیش نہ داریں۔ سال ءِ گُڈّی روچاں داں گُڈّی روچ ءَ یا بلکیں گُڈّی ساھتاں داں مئے اندر ءَ پہ نوکیں سال ءِ آیگ ءَ وشّی ءِ لہر جنت۔ رسانکدر گوستگیں سال ءِ شر ءُ ھرابیں ھالاں بے شک شنگ کنت بلے آیانی مول ءُ مراد ھرچے بہ بیت پہ ناظرین ءُ وانوکاں بس یک عکسی کسہے، یا گوستگیں واقعہانی گڈی جھلکے۔
من گُشاں کہ اے چوشیں چیزے: ‘دنیا اُمیت ءِ سرا جوڑ کنگ بوتگ’، ما ھما مخلوق ایں کہ اُمیت ءِ سرا زندگ ایں؛ دومی گپ ایش انت کہ اے ضرب المثل ہرکس ءَ اشکتگ بوت کنت: ‘دوریں گوست ءِ ڈھول ٹپّگ ءَ انت’۔ بوت کنت کہ اے سبب اِنت کہ ما نوکیں سال ءَ دوست داریں پرچا کہ ما نوک نوک ءَ چہ آئی ءَ گوستگ۔ ما شموشیں کہ ما گوستگیں سال ءَ گوں ھمے اُمیتاں بندات کتگ بلے آ ھم چیزے جتا بوتگ ءُ گوستگیں سال ءِ وڑ ءَ بوتگ۔ انفرادی یا گروہ ءِ سطح ءَ ما چیزے رسیں یا گار کنیں بلے ہر سال ، یک ٹولی یے ءِ دروشم ءَ انسان مارا لہتیں وڑ ءَ گشگ ءَ انت کہ مئے فطرت ءِ تہا ہما چیز ءَ چہ شرتر بوہگ ناممکن نہ انت بلے اے گپ یقینی طور ءَ مشکل انت۔ مردم کہ لالچ ءُ ہوس ءِ سوب ءَ چہ اے دگنیا ءَ رھادگ بوتگ اَنت انگت آھگ ءَ اَنت۔ من اے گپ ءَ نہ گشاں کہ شریں مردم پیداک نہ بوہگ ءَ انت۔ حقیقت ایش انت کہ شریں مردم گیشتر انت بلے حبر نہ بنت بوت کنت کہ آ وتی کاراں گوں مشکول انت۔
ان حسینوں سے کچھ اور ہم سے کچھ لوگ

اس جہاں میں پھر آ کے بسیں گے کل کو

لھتے چہ اے زیبائیاں ءُ لھتے مئے
باندا واتر کنت ءُ اے زمین ءَ آباد بیت ۔
یمین

روچ چہ مشرق ءَ درکپیت، اقبال ءَ ھم گُشتگ کہ ’’ روچ چہ مشرق ءَ درکپگ ءَ بچار‘‘ دور مشرق ءِ ملکانی تہا جاپان ءِ نامدار تریں ملک اِنت، آئی ءَ روچ ءِ سرزمین ھم گْوش اَنت ءُ اگاں تو آئی ءِ پرچم ءَ بچار ئے گڑا رُژنائیں روچ چہ اسپیتیں روچ ءِ رژنائی ءَ زیبا گندگ ءَ کیت۔ تو، اولی گپ ایش انت کہ نوکیں سال ءِ اولی روچ ءِ قابل ذکریں مراگش ادا بندات بنت۔ جاپان ءَ سال ءِ اولی روچ ءِ جار جنگ بیت گڑا دگنیا ءِ دگہ دمگاں 31 دسمبر اِنت؛ پاکستان ءَ شپ ءِ ھشت ءَ اِنت؛ ءُ امریکہ ءِ مغربی کش ءُ گوراں انگت 31 دسمبر ءِ سہب ءَ ہفت اِنت۔نوکیں سال ءِ مراگش ءِ عکس چہ جاپان ءَ آیگ بندات کن اَنت، ایشی ءَ پد زمین ءِ گردگ ءَ گوں ہرجاہ کہ گھڑیال 12 ءَ لگ اِیت، چہ اودا مراگش ءِ ندارگ شنگ بنت۔ چوش کہ اے جشن سرجمیں دنیا ءِ سرا چکر جنگ ءَ گوں آسر بیت ءُُ مارا اے گپ ءَ گشیت کہ سرجمیں دنیا کم چہ کم یک چیزے ءِ سرا تپاک کنت ءُُ یک چیزے ءِ سرا وش انت کہ آ نوکیں سال ءِ آیگ انت۔
شراب عموما سرجمیں دنیا ءِ جتا جتائیں مراگشاں نشہ کنگ ءُُ دیم دیگ بیت، گڑا اولی شپ پرچا چوش گوازینگ بہ بیت، وھدے کہ شراب ءَ سرجمی ءَ وش کنگ بیت؟

مہ کے نشے میں کیوں نہیں ڈوبیں گے آج ہم

بدلا ہے سال کیوں نہیں بھولیں لو آج غم

ما مرچی مھر ءِ نشہ ءِ تہ ءَ پرچا گار نہ بئیں؟
سال بدل بوت، مرچی پرچا غم ءَ شموشیں؟
یمین

ءُ گْوشگ ءِ گْوشگ ءَ گالب ءِ گْوشگ ءَ یک کاسگے شراب ءِ کاسگ ءِ تہ ءَ ایر کنگ بہ بیت کہ ھر کس کہ کیت شراب بہ ور ایت ءُ مست بہ بیت

سبزی ءِ سرا پاد ایر کن ءُ پُلاں دست جن

بزاں سال ءِ اولی بیست ءُ چار کلاکاں سرجمیں دگنیا ءَ شراب باز ورگ بیت۔

ما نوکیں سال ءِ مراگش ءِ بابت ءَ گپ ءَ ایں ۔ ما انسان سال ءِ سرجمیں وھد ءَ مردماں برے وش ءُ برے غمگین گندیں۔ ما اے گپ ءَ گوں دلجمی ءَ گْوش اِیں کہ ھرکس وش ءُ وشحال بہ بیت ءُ کس ءَ غمگین مہ بیت۔ اے وڑیں جملہ وشّی ءِ سرا دلگوش ءَ کمو کم کن اَنت۔ فیض احمد فیض ءِ گپاں چہ پد غم ءُ وشی ءِ بابت ءَ دگہ کس چے گشیت؟

اور بھی دُکھ ہیں زمانے میں محبت کے سوا

راحتیں اور بھی ہیں وصل کی راحت کے سوا

وھد ءِ تہ ءَ مھر ءَ ابید دگہ غم ھم ھست اَنت
کنکشن ءِ آرام ءَ ابید دگہ آسراتی ھم ھست اَنت۔
فیض

ادا من دیم ءَ رواں ءُ گشاں کہ غم ءُ اندوہ ءِ سوب باز انت، برے قدرتی آفت سوب بنت، برے حادثہ، برے مئے وتی ردی ءُ برے دگرانی ردی، بلے درد تریں گپ ایش انت کہ یک انسانے ءِ لالچ ءِ تاوان دیگ بہ بیت۔ صدیاں گوستگ انت، اے غم ءِ آماچ بوھگ ءِ وھد ءَ چہ یک مردمے ءَ بگر داں ریاستاں ھرکس چہ اے غم ءَ آماچ گندگ بیت۔ من گہتری ءَ نہ رواں کہ چوشیں تفصیل من ءَ غمگین کنت۔ بلے من اے گپ ءَ باز گُشاں کہ ھما کہ چوشیں غم ءِ سوب بنت آ ذھنی نادراہ اَنت۔ اللہ تعالیٰ آئی ءِ سرا رحمت بہ کنت ءُُ ہرکس ءَ وتی حفاظت ءَ بہ کنت، آمین۔ پھل کن من ادا دگہ شئیرے نبشتہ کناں پرچا کہ شاعری کمیں گالانی تہا بازیں چیزے گشیت۔ اقبال گوش ایت:

ابھی تک آدمی صید زبونِ شہریاری ہے

قیامت ہے کہ انساں نوع انساں کا شکاری ہے

انسان انگت شہری جنگل ءِ شکاری اِنت
فیصلہ ہمیش انت کہ انسان انسان ءِ شکار انت .

اولی تاریخ مشرقی شہراں برجم دارگ بیت، آہاں چہ دگراں جتا کنت۔ اے رندی نیم شپ ءَ کہ تاریخ الٹ کنگ بیت ءُ سال 2026 ءِ جار جنگ بیت گڑا ماہ ھم وتی عروج ءَ بیت، ءُ سک رژناہ بیت۔ چہ شُتگیں روچ ءِ پادری بوت کنت کہ ایشی ءِ نیمگ ءَ ھچ دلگوش مہ دنت۔ ھما کہ رنج ءُ گم ءِ آماچیں انسانیت ءِ غم ءَ کن اَنت آ اے ماہ ءَ گْوستگیں سال ءِ سانحہانی بابت ءَ جیڑگ ءَ غمگین گند اَنت۔
لحظہ، سال، صدی، روچ مئے انسانانی ایجاد اَنت۔ انسان ءَ مدام وھد ءِ گوں سک باز ھب ءُ واھگ بوتگ، ھمے ھاتر ءَ آیاں ساعتاں بگر داں سداں نام ایجاد کتگ اَنت۔ البت اے کار ءِ کنگ ءِ بازیں راستیں سبب ھست بہ بنت۔ منی حیال ءَ پیدائش ءُ مرگ ءِ تاثیر مندیں واقعہاں انسان ءَ اولی رند ءَ اے کار ءَ کنگ ءَ مجبور کتگ بوت کنت۔ شمسی کیلنڈر کہ آئی ءِ درستی ءَ را یک سوبمندی یے لیکگ بہ بیت، صدیاں پیسر جتا جتائیں انسانی چاگرداں سک درستی ءَ جوڑ کتگ۔ چاند سال سادہ ات، ءُُ اے ہم نزیک ءَ سی ہزار سال ءَ چہ کارمرز بوتگ۔ بابلی آں شمسی ءُ ماہ ءِ سال ءَ 12 ماہ داتگ۔ مئے اسلامی سالنامہ ءِ سرا ھم بابلی سالنامہ ءِ اثر اِنت۔ قرآن پاک سالنامہ ءَ سک باز ارزشت دنت۔ اسلام ءَ پیسر یک نادانیں روایتے بوتگ کہ آئی ءِ تہا حج ءِ ماہ دیم پہ دیم بوتگ، قرآن ءَ اے روایت سک منع کتگ۔ قرآن ءِ تہا کیلنڈر ءِ اهمیت ءَ انچوش سرپد بہ بئے کہ نبشتہ اِنت، کیلنڈر ءِ تہا دوازدھیں ماہ اللہ تعالیٰ ءِ نیمگ ءَ داتگ اَنت (سورہ التوبہ)۔

رومناں اولی رند ءَ دہ ماہ ءِ کیلنڈر کارمرز کتگ ات، پدا بادشاہ نوما پومپیلیوس ءَ جنوری ءُ فروری ہم ایشی ءِ تہا ہوار کتگ ات ءُ دوازدھیں ماہ بوتگ ات۔ انوگیں شمسی کیلنڈر کہ سرجمیں دنیا ءَ کارمرز بیت، آئی ءَ گریگوری کیلنڈر گش انت پرچا کہ پوپ گریگوری شانزدہ ءَ 1582 ءَ آئی ءِ ٹپساں راست کتگ انت۔
گش انت کہ انسان وتی انوگیں دروشم ءَ نزیک ءَ سئے سد ہزار سال پیسر اتکگ۔ ما بندات ءَ رنج ءُ درد ءِ گپ جتگ ات بلے آیا انسان ءَ شریں کارے کتگ؟ پسو ایش اِنت کہ ما انسان ءِ مادی دیمروئی ءَ گندیں کہ مئے ھر نیمگ ءَ شنگ ءُ تالان اِنت، سک شر اِنت بلے ما اے گپ ءَ منّگی اِنت کہ انسان ءَ مزنیں روحانی، اخلاقی، قانونی ءُ دودمانی دیمروئی ھم کتگ۔ یک زمانگے بوتگ کہ مردم خوریں گلانی بادشاہی بوتگ؛ ءُ پدا انسان غلام بوتگ، بلے پدا چیزے دیم ءَ اتک، پدا غلامی ءِ دور ھلاس بوت، قانون ءِ حاکمیت اتک، رنگ ءُ نسل ءِ تہا فرق کنگ ءَ بدیں تہذیب لیکگ بوت، نسب نہ بلکیں استعداد ءِ ارزشت دیگ بوت، اے سرجمیں دور ءِ تہا لاکھوں قانون جوڑ کنگ بوت ءُ قانونانی رندگیری ءِ اهمیت ءِ سرا چمشانک دیگ بوت۔ تو، اے درستیں وھد، اے درستیں سداں، ھچ وڑ ءَ زوال نہ بوتگ اَنت۔ من ادا نبشتہ کنگ ءَ چہ وت ءَ رکّینت نہ کناں کہ اے گپ ءِ سرا چمشانک دیگ بیت کہ انسان ءِ زند ءَ قانون ءِ ارزشت چہ آکسیجن ءَ گیشتر اِنت۔ آکسیجن ءِ ھست نہ بوھگ ءَ مرگ ھست، قانون ءِ ھست نہ بوھگ ءَ زند جہنم اِنت۔

ما گوں نوکیں سال ءِ آیگ ءَ گپ ءُ تران بندات کت۔ نوکیں سال ءِ اهمیت وتی جاہ ءَ داریت۔ ءُ پرچا نہ! ہر آیوکیں سال ءَ دیمروئی ءِ ھال ءَ میلیوناں سر کنت؛ زند ءِ برجاہ دارگ ءِ ھال ءَ دنت؛ ہزاراں مردمانی روزی ءَ برکت دنت، نودربراں دیمتر ءِ کلاس ءَ برت کنت؛ اے چُکاں کسان کنت ءُ کسانیں چُکاں بالغ کنت؛ محنت کشیں مردمانی تجربہ ءَ گشیت؛ ءُ اے ھما نمبراں جوڑ کنت کہ مردم گوں شان ءَ گْوش اَنت، ما اے ریش ءَ روچ ءِ تہ ءَ سپید نہ کتگ۔

نوکیں سال مرادبات