نواں سال آیا مبارکاں مبارکاں

یمین الاسلم زبیری
لپی انتر: شبیر نازش

ساڈے لئی سن یاں سال جو وی کہہ لوو اک جیندی جاگدی شخصیت طرحاں ہوندا اے۔ جدوں نواں سال آندا اے تے اسیں ایہنوں بڑے بھرپور انداز وچ جی آیاں نوں کہندے آں؛ تے جاندے سال نوں تریخ دی دھوڑ وچ گواچدا ہویا ویکھدے آں، مردا ہویا، ہولی ہولی ایہدیاں نبضاں ڈب رہیاں نیں۔ جیہڑے جوش نال اسیں نویں سال نوں جی آیاں نوں کہندے آں اونی شدّت دے جذبے اسیں جاندے ہوئے سال لئی نئیں وکھاندے۔ سال دے آخری دناں وچ، آخری دن تک، بلکہ آخری لمحیاں تک، ساڈے اندر نویں سال دے آن دی خوشی دی موج رہندی اے۔ ابلاغ عامہ والے ضرور جاندے سال دیاں چنگیائیاں برائیاں نشر کردے نیں پر اوہناں دا مقصد جو وی ہووے ویکھن تے پڑھن والیاں لئی ایہ اک تصویری کہانی ای ہوندا اے، یاں لنگھے ہوئے واقعیاں دی اک آخری جھلک اک واری ہور ویکھ لینا۔
میں کہواں گا کہ ایہ کجھ ایدں اے’امید تے دنیا قائم اے‘، اسیں امیداں تے جیندی رہن والی مخلوق آں؛ دوجا، ایہ کہاوت وی سب نے ای سنی ہووے گی ’دُور دے ڈھول سہانے‘ شینت ایسے وجہ توں سانوں نواں سال چنگا لگدا اے کیونکہ اسیں اجے اوہدے وچوں لنگھے کِتھے آں۔ اسیں بھل جاندے آں کہ پچھلا سال وی اسیں ایہناں ای امیداں نال شروع کیتا سی پر اوہ وی کجھ ایدھر اودھر ہو کے اپنے توں پچھلے سال وانگوں ای رہیا سی۔ کلہیاں یاں کٹھیاں دی سطح تے اسیں کجھ نہ کجھ حاصل کردے گواندے تے ہر سال ای آں، پر ہر سال انسان مجموعی طور تے بعض معاملیاں وچ ایہ ای دس رہیا ہوندا اے کہ اسیں اپنی عادت وچ جو آں اوہدے توں بہتر ہونا ساڈے لئی ناممکن نئیں تے اوکھا ضرور اے۔ حرص تے ہوس لے کے جیہڑے لنگھ گئے نیں اوداں دے ای لوک آ وی رہے نیں۔ میں ایہ نئیں کہہ رہیا کہ چنگے لوک نئیں پیدا ہورہے۔ حقیقت ایہ اے کہ چنگے لوکاں دی تعداد ودھ اے پر اوہ خبر نئیں بن دے شینت ایس لئی کہ اوہ اپنے کم نال کم رکھدے نیں۔

ان حسینوں سے کچھ اور ہم سے کچھ لوگ
اس جہاں میں پھر آ کے بسیں گے کل کو
-یمینؔ

سورج مشرق توں نکلدا اے، اقبالؔ وی کہہ گئے نیں ’مشرق سے ابھرتے ہوئے سورج کو ذرا دیکھ۔‘ انتہائی مشرق وچ جیہڑے ملک نیں اوہناں وچ جاپان سب توں ودھ نویکلا ملک اے، اوہنوں سورج دی زمین وی کہیا جاندا اے، تے اوہدا جھنڈا جے ویکھیے تے لال سورج سفید دھپ وچ سوہنا لگدا اے۔ تے سب توں پہلے نویں سال دی پہلی تریخ دے ذکر جوگ جشن ایتھوں ای شروع ہوندے نیں۔ جدوں جاپان وچ سال دی پہلی تریخ دا اعلان ادھی رات نوں ہوندا اے تے باقی دنیا وچ 31 دسمبر ہوندی اے؛ پاکستان وچ اوس ویلے شام دے اٹھ وجے ہوندے نیں؛ تے امریکہ دے مغربی کنارے تے اجے 31 دسمبر دی سویر دے ست وج رہے ہوندے نیں۔ جاپان توں نویں سال دے جشن دیاں تصویراں آنا شروع ہو جاندیاں نیں، ایہدے بعد زمین دے چکر دے نال نال جتھے جتھے گھڑی 12 وجاندی اے اوتھوں اوتھوں جشن دے منظر نشر ہوندے جاندے نیں۔ ایداں ایہ جشن ساری دنیا دا چکّر لا کے ختم ہوندا اے، تے دسدا اے کہ ساری دنیا گھٹو گھٹ اک گل اتے تاؓ اتفاق کر دی اے، تے اک گل اتے تے خوش اے، اوہ اے نویں سال دا آنا۔

عام طور تے ساری ای دنیا وچ مختلف جشناں تے شراب پیتی تے پیائی جاندی اے، تے پہلی دی رات ایداں کیوں لنگھ جاوے، تے ٹکا کے پیتی جاندی اے۔

مہ کے نشے میں کیوں نہیں ڈوبیں گے آج ہم
بدلا ہے سال کیوں نہیں بھولیں لو آج غم
-یمینؔ
تے غالبؔ دے آکھن مطابق مئے مشکبو دی ناند چمن وچ رکھ دتی جاوے تانجے ہر آن والا پیوے تے مست ہو کے

سبزے کو روندتا پھرے پھولوں کو جائے پھاند

غرض سال دے پہلے چووی گھنٹیاں وچ ساری دنیا وچ شراب خوب پیتی جاندی اے۔
گل ہو رہی اے نویں سال دے جشن دی۔ اسیں انسان سارا سال لوکاں نوں کدی خوش تے کدی غماں وچ ڈبیا ویکھدے آں۔ اسیں بلکل کہہ سکدے آں کہ خوش تے سب نوں ہونا ای چاہیدا اے ، تے دُکھی کسے نوں نئیں ہونا چاہیدا۔ اجہے جملے خوشی تے توّجہ نوں کجھ گھٹ کردیندے نیں۔ فیض احمد فیضؔ جو کہہ گئے نیں ایہدے بعد غم تے خوشی تے کوئی ہور کیہ کہہ سکدا اے۔

اور بھی دُکھ ہیں زمانے میں محبت کے سوا
راحتیں اور بھی ہیں وصل کی راحت کے سوا
-فیضؔ

ایتھے میں کجھ گل نوں اگے ودھاندے ہوئے کہواں گا کہ دُکھ تے غم دے سبب کئی قسم دے ہوندے نیں، کدی قدرتی آفتاں سبب ہوندیاں نیں، تے کدی حادثے، کدی اپنیاں غلطیاں تے کدی دوجیاں دیاں غلطیاں، پر سب توں بوہتی دُکھ والی گل ہوندی اے کسے انسان دی ہوس نال نقصان اپڑنا۔ صدّیاں لنگھ گئیاں ایس دُکھ نوں سہندے ہوئے، بندیاں توں لے کے ریاستاں تک سب ایسے دُکھ دے ڈنگے ہوئے ملدے نیں۔ میں گہرائی وچ نئیں جاواں گا کہ مینوں اجہی تفصیل دُکھ پہنچاوے گی۔ پر ایناں کہواں گا کہ ایس قسم دے دُکھ پہنچان والے ذہنی مریض ہوندے نیں۔ اللہ اپنا رحم کرے، سب نوں محفوظ رکھے، آمین۔ مینوں معاف کریو میں ایتھے اک ہور شعر لکھاں گا کہ شعر بوہت ساری گل گھٹ اکھراں وچ دس دیندا اے۔ اقبالؔ کہندے نیں:

ابھی تک آدمی صید زبونِ شہریاری ہے
قیامت ہے کہ انساں نوع انساں کا شکاری ہے

پہلی تریخ مشرقی شہراں وچ ظاہر ہو کے اوہناں نوں اچیچا مقام دیندی اے۔ ایس واری ادھی رات نوں جدوں تریخ پلٹا کھاوے گی تے سال 2026 دا اعلان ہو رہیا ہووے گا اوس ویلے چن وی اپنے عروج ول جا رہیا ہووے گا، تے بوہت روشن ہووے گا۔ چڑھدے سورج دے پجاری شینت ایہدے تے کوئی توجّہ نہ دین۔ اوہناں لوکاں نوں جنہاں نوں دکھی انسانیت دا غم رہندا اے لنگھے سال دے دکھاں دا سوچ کے ایہ چن مسوسیا لگو گا۔
لمحے، سال، صدیاں، دن ایہ ساڈے انساناں دے اپنے بنائے ہوئے نیں۔ انساناں دی ویلے وچ ہمیش توں ای دلچسپی بوہت ودھی ہوئی رہی، ایسے لئی ساعت توں لے کے صدی تک دے ناں ایجاد کیتے۔ یقیناً ایداں کرن دے کئی حقیقی سبب ہون گے۔ مینوں لگدا اے کہ جمن تے مرن دے واقعیاں نے پہلے پہلے انساناں نوں انج کرن تے مجبور کیتا ہووے گا۔ شمسی تقویم جیہدا ٹھیک ٹھیک بنا لینا اک کارنامہ سمجھنا چاہیدا اے صدیاں پہلے مختلف انسانی معاشریاں نے ایہ بوہت ٹھیک تیار کر لئی سی۔ قمری سال سوکھا سی اوہ وی کوئی تیہ ہزار سال توں استعمال وچ اے۔ شمسی تے قمری سال وچ 12 مہینے بابل والیاں نے دتے سن۔ ساڈی اسلامی تقویم وی بابل دی تقویم توں متاثر اے۔ قرآن کریم تقویم نوں بوہت اہمیّت دیندا اے۔ اسلام توں پہلے اک جاہلاں والی رسم نصی دی سی جیہدے وچ حج دا مہینہ اگے پچھے کیتا جاندا سی، قرآن نے ایہنوں سختی نال روکیا۔ قرآن وچ تقویم دی اہمیّت نوں ایداں سمجھو کہ، لکھیا اے، تقویم وچ باراں مہینے اللہ دے دتے ہوئے نیں (سورہ توبہ)۔

اہلِ روم پہلے دس مہینیاں دی تقویم استعمال کردے سن فیر شاہ نوما پامپیلَئس نے ایہدے وچ جنوری تے فروری ودھا کے باراں کردتی۔ موجودہ شمسی تقویم، جیہڑی ساری دنیا وچ چلدی اے، جارجیئن کیلینڈر کہیا جاندا اے کیوں کہ پوپ گریگری سیزدہم 1582 نے ایہدی نوک پلک ٹھیک کیتی سی۔

کہندے نیں کہ انسان اپنی موجودہ شکل تے کوئی تن لکھ سال پہلے آیا سی۔ اسیں شروع وچ دکھ دا ذکر کیتا سی، پر کیہ انسان نے کجھ چنگا وی کیتا؟ جواب اے کہ سانوں انسان دی مادّی ترقّی اپنے چارے پاسے کھلری نظر آندی اے، بوہت چنگی طرحاں، پر مننا چاہیدا اے کہ انسان نے روحانی، اخلاقی، قنونی تے تہذیبی ترقّی وی بوہت کیتی اے۔ اک ویلا اوہ وی سی جدوں آدم خور گروہواں دا راج سی؛ تے فیر انسان غلام ہوندے سن پر فیر کجھ سمجھ وچ آیا، فیر غلامی دے دور دا خاتمہ ہویا، قنون دا راج آیا، رنگ ، نسل دا فرق رکھنا بد تہذیبی وچ فنیا گیا، شجرے دی نئیں بلکہ ہنر دی قدر ہوئی، ایس سارے دور وچ کروڑاں قنون بنے تے قنوناں تے عمل کرن دی اہمیّت سامنے آئی۔ غرض ایہ سارا ویلا ایہ ساری صدیاں بلکل ضائع نئیں گئیاں۔ میں ایتھے ایہ لکھن توں اپنے آپ نوں نئیں روک سکدا کہ مشاہدہ اے کہ انسانی حیاتی وچ قنون دی اہمیت آکسیجن توں وی ودھ اے۔ آکسیجن دے بغیر موت اے، قنون دے بغیر حیاتی جہنم۔

اسیں گل شروع کیتی سی نویں سال دے آن توں۔ نویں سال دی اہمیّت اپنی تھاں اے۔ تے کیوں نہ ہووے! ہر آن والا سال کروڑاں لوکاں نوں ترقّی دا سنیہا دیندا اے؛ روزی روٹی چلدے رہن دی خبر دیندا اے؛ ہزاراں لوکاں دے رزق وچ برکت دیندا اے، طالب علماں نوں اگلی جماعت وچ پہنچاندا اے؛ بالاں نوں جوان تے جواناں نوں پکا پیڈا کردا اے؛ محنتی لوکاں دا تجربہ دسدا اے؛ تے ایہ اوہ عدد بناندا اے کہ لوک فخر نال کہندے نیں، اسیں ایہ وال دھپ وچ چِٹے نئیں کیتے۔

نواں سال مبارک ہووے